ลอยไปกับสายน้ำ
จากประวัติศาสาตร์ที่มีการบันทึกทั้งเป็นอักษร และไม่มีอักษร การสร้างเขื่อนเพื่อกักเก็บน้ำ และทำกิจกรรมอย่างอื่นมีมาหลายร้อยปีแล้ว หากนึกถึงเขื่อนหลายคนอาจนึกถึงสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ที่ขวางกั้นลำน้ำ และเมื่อนึกถึงเขื่อน เรานึกถึงอะไรเกี่ยวกับเขื่อนบ้าง แน่ละบางคนอาจตอบว่าไฟฟ้า บางคนอาจตอบว่าสถานที่ท่องเที่ยวรวมไปถึงน้ำเพื่อการเกษตร แต่สิ่งหนึ่งที่เราลืมนึกถึงไปเมื่อพูดถึงเขื่อน คือเรื่องราวเล็กๆ ในบริเวณสร้างเขื่อน ทั้งเรื่องของป่าไม้ ที่ดิน สัตว์ป่า และรวมไปถึงเรื่องราวของผู้คนที่ต้องอพยพออกจากพื้นที่ก่อการสร้างเขื่อน
“ทองปาน” นับเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างในหลายร้อยหลายพันตัวอย่างของผู้คนที่ต้องอพยพภายหลังการสร้างเขื่อน
องอาจ โพนทอง ผู้ได้รับบทเป็นทองปานจากภาพยนต์สารคดี ๑๖ มม. เรื่อง ‘ทองปาน’ เมื่อ ๓๐ กว่าปีก่อน (จัดสร้างโดย lsan film : mike morrow กำกับการแสดงโดยไพจง ไหลสกุล สุรชัย จันทิมาธร ยุทธนา มุกดาสนิท รัศมี เผ่าเหลืองทอง) เขาได้พูดบอกนักศึกษาคนหนึ่งที่เดินทางไปจังหวัดเลย เพื่อชวนชาวบ้านมาร่วมงานสัมมนาเกี่ยวกับการสร้างเขื่อนผามองที่จะสร้างเพื่อกั้นแม่น้ำโขงไว้ว่า เขาอพยพมาจากพื้นที่สร้างเขื่อนลำปาวในจังหวัดกาฬสินธุ์ หากจับใจความคำพูดของทองปานในเรื่องการอพยพของเขา พอจะบอกเป็นนัยๆ ได้ว่า ในยุคสมัยก่อนเมื่อประเทศไทยเริ่มลงมือก่อสร้างเขื่อนเพื่อกักเก็บน้ำ และปั่นเป็นไฟฟ้า รวมทั้งในการชลประทาน ชาวบ้านผู้อยู่ในพื้นที่ของการก่อสร้างไม่ได้รับการเหลียวแลจากภาครัฐเลยแม้แต่น้อย
ขณะเมื่อได้ฟังการสนทนาผ่านจอแก้วของท่านผู้นำในเรื่องการสร้างฝายแม้ว (Check Dam ตามที่ท่านผู้นำบอกเราคือเขาะกั้นน้ำไว้และดันให้น้ำถอยหลังไปสู่ท่อหรือคอลงน้ำที่ขุดไว้ จากนั้นน้ำก็จะไหลไปตามท่อสู่เป้าหมายปลายทาง) ที่จะมีการก่อสร้างถึง ๓ แห่งบนแม่น้ำบนพรมแดนไทย-ลาว และดูเหมือนว่าฝายบ้านกุ่มจะมีความก้าวหน้ากว่าที่อื่น เพราะในตอนนี้อยู่ในขั้นตอนเซ็นสัญญาในการทำการศึกษากันไปเรียบร้อยแล้ว นอกจากจะพุดเรื่องการทำฝายแม้วแล้ว ท่านผู้นำของเรายังได้พูดถึงเรื่องการผันน้ำจากแม่น้ำโขงมาสู่ภาคเกษตรของภาคอีสาน เมื่อได้ฟังทำให้หวนคิดถึงภาพยนต์เรื่องทองปาน
จากคำพูดของท่านผู้นำที่บอกว่า หลังสร้างฝายน้ำจะท่วมหมู่บ้านทางฝั่งลาว ๗ หมู่บ้าน ฝั่งไทยอีก ๒ หมู่บ้าน สิ่งที่ท่านผู้นำพยายามบอกเราไม่หมดก็คือว่า แล้วหมู่บ้านที่น้ำท่วมนั้น เราจะช่วยเหลือเขายังไง แต่สิ่งที่ท่านผู้นำพยายามย้ำกับเรา –ท่านผู้ชมคือ ประเทศไทยมีความจำเป็นต้องสร้างฝายบ้านกุ่ม และฝายอื่นๆ บนแม่น้ำโขงให้ได้ เพราะเราจะมีน้ำใช้ในภาคอีสานตลอดปี ทำไมท่านผู้นำต้องเอาจริงเอาจังในเรื่องนี้ คำถามนี้คงมีคำตอบภายหลังเมื่อฝายสร้างเสร็จ ว่าทำไมท่านผู้นำของเราต้องเร่งรีบที่จะดำเนินการในเรื่องนี้
ในกระบวนการที่กำลังเกิดขึ้นในเรื่องของการสร้างฝาย (เขื่อนนั้นแหละ แต่ท่านผู้นำหลีกเลี่ยงที่จะใช้คำว่าเขื่อน จึงใช้คำว่าฝายแทน) บทเรียนที่ชาวบ้านคนท้องถิ่นผู้อยู่ในพื้นที่การก่อสร้างจะได้รับก็คงซ้ำรอยกับทองปาน แม้ว่าเขาจะกล้าพูดเพียงใด แต่สุดท้ายคำพูดของคนท้องถิ่นก็คงไม่มีความหมาย
๓๐ กว่าปีผ่านไป การก่อสร้างเขื่อนผามองได้ถูกเก็บม้วนลงเงียบๆ แต่โครงการเขื่อนอื่นๆ บนแม่น้ำโขงกลับเร่งรุดเร่งรีบดำเนินการไปหลายต่อหลายเขื่อน แม้ว่าในตอนนี้เราจะมีคนอย่างทองปานอยู่มากเพียงใดก็ตาม แต่หากว่าท่านผู้นำลงฟังเสียงของคนอย่างทองปานบ้าง อย่าเพียงแต่คิดว่า คนที่คิดที่พูดเหมือนทองปานจะเป็นตัวถ่วงความเจริญเพียงอย่างเดียว บางทีสิ่งที่ท่านผู้นำจะได้อาจมากกว่าการได้รู้จักตัวตนของทองปานก็เป็นได้

แผ่นวีซีดีภาพยนตร์เรื่องทองปานที่ถูกแปลงจากม้วนหนังขนาด ๑๖ มม.
จัดทำโดยมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์ และมนุษย์ศาสตร์
นอกเหนือการสนทนาผู้เดียวของท่านผู้นำที่พูดเรื่องการสร้างฝายกั้นน้ำโขงแล้ว ท่านผู้นำยังใจดีพูดให้เราฟังถึงโครงการเมกกะโปรเจ็ต ในนามโครงการผันน้ำในลุ่มน้ำโขงไปสู่แม่น้ำและอ่างเก็บน้ำสายต่างๆ ของภาคอีสาน เพื่อพลิกแผ่นดินอีสานให้กลายเป็นภูมิภาคชุ่มน้ำ
จังหวัดชุ่มน้ำแรกสุดของภาคอีสานที่จะเกิดขึ้นคือจังหวัดเลย ที่อำเภอเชียงคานโดยตัวโครงการนั้นคือการผันน้ำโขงเข้ามาน้ำเลย และส่งต่อไปยังจังหวัดอุดร เพื่อลงสู่เขื่อนอุบลรัตน์ คำถามที่ตามาคือ ทำไมต้องลงที่อุบลรัตน์ น้ำในอ่างเก็บน้ำของเขื่อนอุบลรัตน์ไม่พอใช้กระนั้นหรือ
และหากเป็นความจริงที่ท่านผู้นำยอมรับคือ เมื่อจะทำโครงการแบบนี้ เราต้องมีผู้เสียสละ คนที่เสียสละก็คือคนอย่างทองปาน ชาวบ้านตาดำๆ ผู้อยู่นอกขอบของความเจริญ มันไม่ได้มีตรรกะอย่างอื่นให้มองได้อีกเลยว่า ท่านผู้นำของเราจะเห็นใจคนอย่างทองปาน เพราะสมัยหนึ่ง ท่านผู้นำของเราเคยสั่งให้เทศกจรื้อข้าวของที่สมัชชาคนจนหอบหิ้วมาจากบ้าน เพื่อมาปักหลักชุมนุมบอกกล่าวความเดือนร้อนจากการสร้างเขื่อนของตัวเองให้สาธารณชนได้รับรู้ที่หน้าทำเนียบ ในครานั้น น้ำตาของชาวบ้านผู้ไม่ต่างจากทองปานหลายคนอาบใบหน้า
ท่านผู้นำครับ เรายังไม่พอใจอีกหรือครับที่เห็นคนส่วนใหญ่คล้ายทองปานเขาเดือนร้อน ท่านยังจะซ้ำเติมพวกเขาไปถึงไหนกัน ระวังนะครับหากว่าเมื่อไหร่ที่ทองปานหลายๆ คนซุ่มฝึกมวยเอาไว้ใช้ต่อสู้บนสังเวียน และคู่ต่อสู้ของเขาเหล่านั้นจะเป็นใครไปไม่ได้ นอกจากท่านผู้นำนั่นเอง
[ Permalink ] . [ 7 ความคิดเห็น ]
ยากให้เลือดเข้มขุ้นเหมือนกับ ทองปาน เด่น้อครือสิดีอยู่ดอกหว๋า
เจอกันตี่เจียงใหม่น๋ะเจ้า
แล้วเราเจอกันที่งานแต่งเมีย รัตน์ คำพร ที่เชียงของ 25 มิย ใช่ไหม? มันฮึ่มๆจะสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้นอีกแล้ว ไอ้พวกทุกรัฐบาล มันโง่ ขอถามหน่อง มึงทำไมไม่ลงไปในพื้นที่ถามชาวบ้าน เสี่ยวมาดเอ๋ย เราต้องช่วยกัน บอก กุล และท่านกำนัน จัดงานเพื่อต้านอีกครั้ง ระดมมาทั่วประเทศ ทั้งงานวิชาการ งานวัฒนธรรม พวกอ้ายทางนี้พร้อมไปร่วมเต็มที่ ขอโทษ ไอ่ห่า แมร่งน้าหมัก มรึง คิดยังงัย วะ อวิชชาสิ้นดี แมร่งถ้าแน่จริง มรึง ไปพบกะชาวบ้านที่สะเอียบซีโว๊ย แล้วเธอจักรู้ดี
"ทองปาน"
เป็นภาพยนตร์(วีซีดี)กึ่งสารคดีขาวดำ(พูดภาษาไทย/ลาว พร้อมอักษรบรรยายอังกฤษ) ความยาว 60นาทีที่สร้างขึ้นจากความบันดาลใจจาก "เหตุการณ์14 ตุลา" ในสมัยของ "มรสุมการเมืองไทย"
ก่อน "เหตุการณ์ 6 ตุลา" เมื่อปี 2519 โดยทีมงาน "สมัครเล่น" ที่เป็นอาจารย์/นักศึกษาทั้งไทยเทศรุ่นนั้น มี "คนดังๆ"เป็นทั้งผู้สร้าง/ผู้กำกับ/ถ่ายทำ/ตัดต่อ/ และผู้แสดงกิตติมศักดิ์คับคั่ง
"ทองปาน" เป็นชาวนายากจนในอีสาน ที่ทั้งลูกและเมียถูกบังคับให้ต้องทิ้ที่นาซํ้าสอง ทั้งนี้ด้วยข้ออ้าง "จำยอม" ของการสร้างเขื่อนเพื่อการพัฒนา "กระแสหลัก" ตามนโยบายของรัฐบาลไทยและ
สหรํฐอเมริกา นักศึกษาซึ่ง "จากเมืองสู่ชนบท" เผยแพร่ปชาธิปไตยและหลักการของสิทธิเสรีภาพได้ชักชวนให้ "ทองปาน" เข้าร่วมสัมมนาถึงผลดีผลเสียขิงการสร้างเขื่อน
ในขณะที่นักวิชาการและนักศึกษาที่เป็น "ชนชั้นกลางในเมือง" และ "รักความเป็นธรรม" ดังกล่าวข้างต้น ต่างก็ถกเถียง "สัมมนา" ถึง "ผลดีผลเสีย" ของการพัฒนาของการก่อสร้างขนาดดใหญ่
อย่าง "เขื่อนผามอง" ที่จังหวัดเลย/หนองคาย/เวียงจันท์/ไชยะบุรี "ทองปาน" ทั้งในชีวิตจริงและในสารคดีนี้ก
ก็กลายเป็นเพียง "ชาวนาและชาวบ้าน" ผู้ได้เพพียงแต่นั่งฟัง ผู้ถูกกระทำ และก็กลายเป็น
ผู้สูญหายไปตามประสาของคนตัวเล็กตัวน้อยที่ด้อยการศึกษา ด้อยโอกาส และด้อยสิทธิเสรีภาพั้งปวง
ทองปาน ความยาว 60 นาที/mins.
สร้างเป็นภาพยนตร์ 16 ม.ม.ปี 2520 แปลงเป็น วีซีดี ปี 2548
ผู้อำนวยการสร้าง: Isan Film : Mike Morrow
ผู้กำกับการแสดง : ไพจง ไหลสกุล สุรชัย จันทิมาธร ยุธนา มุกดาสนิท รัศมี เผ่าเหลืองทอง
เขียนบท: คำสิงห์ ศรีนอก วิทยากร เชียงกูล ไพจง ไหลสกุล
ถ่ายภาพ: Frank Green
ตัดต่อ : ไพจง ไหลสกุล
เพลง : สุรชัย จันทิมาธร
ผู้แสดง : ทองปาน (องอาจ) โพนทอง ผมหอม พิลาสมบัติ เรียงยศ จันทรคีรี
สุรชัย จันทิมาธร เสน่ห์ จามริก สุลักษณ์ ศิวรักษ์ พัทยา สายหู
คำสิงห์ ศรีนอก ไพจง ไหลสกุล Peter F.Bell เทพศิริ สุขโสภา
ชเนษฐ์ วัลลภ ขุมทอง ทรงยศ แววหงษ์ ชาวบ้านอำเภอบัวใหญ่ นครราชสีมา
และภารโรงธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์
English Subtitle : ไมตรีอึ้งภากรณ์
[img]http://img.siambit.com/id/downloadbn1.gif[/img]
part1. http://www.uploadtoday.com/download/?b79b6450d376960847e59d028c2d3d7b
part2. http://www.uploadtoday.com/download/?b79f68401b6ce9da58f369de00b349a7
part3. http://www.uploadtoday.com/download/?b7a5f21e6d5a6eb9870923af34f4ab65
part4. http://www.uploadtoday.com/download/?b7a9e4dea30ec71711a3f6bfdb63aca0
part5. http://www.uploadtoday.com/download/?b7b0cf86dd6fec5ce1baceadd1b7c552
part6. http://www.uploadtoday.com/download/?b7ba957857a6a687d17b74f47cb73979
part7. http://www.uploadtoday.com/download/?b7c19550765c370b4639133adce2e970
part8. http://www.uploadtoday.com/download/?b797c69074f6c74fe189692c2ec20bea
part9. http://www.uploadtoday.com/download/?b7da6bfe33a7b9db7797481704f87557
part10. http://www.uploadtoday.com/download/?b7e1ad75bfbe8223fac666161eefa432
part11. http://www.uploadtoday.com/download/?b7ec9725bd759b0f54e2fd781d16900e
part12. http://www.uploadtoday.com/download/?b7f1778f587e946ccde0ca4674b29c64
part13. http://www.uploadtoday.com/download/?b7f9238acc17257ebbdf09d15bf4b0b5
part14. http://www.uploadtoday.com/download/?b8027644f144dbcf59bf359a1a6b9f10
part15. http://www.uploadtoday.com/download/?b80e2aa2690e8406da5c5cca14e1292b
part16. http://www.uploadtoday.com/download/?b7d286837b5e1dc5f757b8d2cd90c0fe
part17. http://www.uploadtoday.com/download/?b82aff30415ea8b8757cfa9ffb35c088
part18. http://www.uploadtoday.com/download/?b81e366c4a94e52cda239dd46d9f778f